Novogodišnji projekat Lob Sporta u uvodu 2026. donosi istorijat 15 crnogorskih fudbalskih stogodišnjih klubova. Misija, kroz koju čuvamo i baštinimo tradiciju domaćeg loptanja dugu preko jednog vijeka, a na koju naša država treba da bude ponosna i njeguje nasljeđe sopstvenog loptanja.
Vijek postojanja. Dovoljno vremena da se ispiše ep, da se generacije vežu neraskidivim nitima ljubavi, ponosa i strasti.
U srcu Nikšića, grada gdje se istorija mjeri mirisom piva i snagom čelika preko 100 godina živi Fudbalski klub Sutjeska. Kao što je čelik iz obližnje Željezare bio temelj jugoslovenske industrije, a nikšićko pivo prepoznatljiv simbol širom regiona, tako je i Sutjeska postala više od kluba – postala je žila kucavica, sportski i kulturni ambasador grada pod Trebjesom.
Od terena kraj Bistrice do reprezentativnog dresa, nikšićki fudbaleri okosnica su crnogorskog sportskog identiteta, a pojedini su slavu svog grada i države predstavljali u najjačim ligama svijeta. Priča o klubu koji nosi ime otpora, hrabrosti i čvrstine, nije samo hronika pobjeda i poraza.
Sutjeska nije samo klub, to je kultura i način života Nikšićana…
Foto: Dejan Lopičić / Lob Sport
OBILIĆ, HAJDUK, HERCEGOVAC, PA (TEK) SUTJESKA
Nedavno obilježavanje 80 godina postojanja Sutjeske na prvi pogled izgleda zbunjujuće. Proteklog septembra na urpiličenoj proslavi svečano je otvorena Zapadna tribina stadiona kraj Bistrice koja nosi ime legendarnog čuvara mreže, pokojnog Pera Giljena, a nagrađeni su i brojni nekadašnji asovi plavo-bijelih. No, pitate se gdje je prvih 20 godina? Tajna se krije u tradiciji prvih klubova koji su funkcionisali u međuratnom periodu.
Još za vrijeme ujedinjenje velike Kraljevine Jugoslavije 1920. godine prvi klub bio je Obilić, a 1927. promijenjen je u Radnički sportski klub Hajduk, potom Hercegovac. Međutim, 1943. godine većina fudbalera tadašnjeg sastava poginula je u bici kod rijeke Sutjeske braneći pokušaje neprijatelja da unište partizanske odrede u Crnoj Gori i Hercegovini, pa tada, u njihovu čast, 17. februara 1945. godine, po ideji nekadašnjeg glumca i fudbalera Steva Matovića, klub dobija sadašnji naziv.
Oko 30 proletera i omladinaca (među njima i tri omladinke) osnovalo je klub. U današnjoj zgradi vrtića “Kosovka djevojka” mnogi su na osnivačku sjednicu došli u partizanskim uniformama, predlagala su se imena Hajduk, Hercegovac…A, onda je Matović, koji će potom biti i strijelac prvog ligaškog gola u istoriji kluba, predložio Sutjeska. Nastao je tajac, emocija se probila kroz suze, sjećanje na žrtve ostaće neizbrisivo i zapjevalo se “Kraj Sutjeske hladne vode”.
U razrušenom gradu okovanog siromaštvom i glađu, mladi fudbalski entuzijasti imali su jednu garnituru dresova (i to bijelih) i samo jednu jedinu loptu. Na tom sportskom elanu iz ruševina ustao je i Nikšić, vojska je dodijelila klubu kožne đonove za kopačke, radnici u fabrikama ih sašili i igra je mogla da počne!
Foto: Dejan Lopičić / Lob Sport
ZLATNI OMLADINCI I PRVA SAVEZNA LIGA
Od 17. februara 1945. godine, pa do danas Sutjeska svoje ime nosi sa ponosom, uz neminovne uspone i padove sportskog života. Debitantski ulazak u elitno fudbalsko društvo nekadašnje državne zajednice Nikšićani su ostvarili 1964. godine, a renome i ugled klub izgradili zahvaljujući svojoj omladinskoj školi koja je širom Jugoslavije stekla status jedne od najboljih. Zvanična potvrda stigla 1976. godine – osvojeno prvenstvo Jugoslavije u omladinskom uzrastu. Riječ je o generaciji proslavjenih asova Pera Giljena, Nikole Peca Rakojevića, Miodraga Ljake Bakrač, Zorana Zoje Vorotovića, Miomira Mića Bakrača, Zorana Međedovića, Miluna Petkovića…Radili su pod uvijek budnim okom čuvenog Milana Mike Zirojevića.
Sutjeska je, nakon Budućnosti, bila drugi (i jedini) crnogorski klub koji je nastupio u tadašnjem prvoligaškom društvu, a istorijski plasman u najjači rang ostvarila kao pobjednik Druge lige “Istok” u sezoni 1963/64.
Debitantski meč u Prvoj ligi SFRJ Nikšićani su imali 9. avgusta u Zagrebu, a antologijsku premijernu utakmicu pred domaćom publikom 16. avgusta u duelu bez golova sa zagrebačkom Trešnjevkom pred sedam hiljada gledalaca, punom kapacitetu tadašnjeg stadiona kraj Bistrice.
Strijelac prvog, elitnog, gola za Sutjesku je Branko Čalović, u utakmici 5. kola, odnosno porazu od Veleža u Mostaru (4:1), a prvi gol bio je vjesnik i prve pobjede, jer je u sljedećoj rundi Sutjeska srušila, ni manje, ni više, već splitski Hajduk – 3:1 u Nikšiću uz dva pogotka Vojina Lazarevića.
Pobjeđivala je Sutjeska kraj Bistrice i Rijeku, Željezničar, Velež, OFK Beograd, Zagreb, osvojila bod protiv Crvene zvezde i Partizana, ali nažalost nije bilo dovoljno za opstanak u društvu najboljih.
NEZABORAVNA GENERACIJA
Krajem 60-ih i početkom 70-ih u paklenoj konkurenciji jugoslovenskog fudbala Sutjeska je djelovala poput “jo-jo” kluba. Uprkos kvalitetu Baje Samatovića i drugova, rok trajanja u prvoligaškom društvu nikako nije trajao duže od jedne sezone, pa se čekalo do 1984. godine kada je napravljen iskorak koji će vratiti, a potom i učvrstiti Nikšić na mapi prvoligaške zajednice.
Pune tribune stadiona kraj Bistrice. Među stativama Pero Giljen; u defanzivnoj liniji Miomir Ljaka Bakrač, Saša Medin, Slavenko Kuzeljević, Miodrag Mijo Bajović; kao zadnji vezni Milijan Tupajić; na pozicijama polutki, odnosno kreatora igre Nikola Peco Rakojević i Brajan Nenezić; u napadu: Milorad Muni Bajović, Vladimir Jocić i Mojaš Radonjić; na klupi Željko Bajčeta, Bojan Krkić, Vukosav Zeković… Tako bi mogla početi jedna priča o takozvanoj zlatnoj generaciji institucije nikšićkog sporta, generacija koja je Sutjesci vratila elitni status, ekipi koja je kasnije pojačana dolaskom Grbovića, Radovanovića, Šabotića, Vukčevića, Vukovića, Popovića…
Ta godina će ostati posebno važna za cjelokupni crnogorski fudbal, s obzirom da je 21. novembra 1984. na stadionu pod Goricom odigran prvi klasik u najvišem rangu jugoslovenskog fudbala! Pred oko 15 hiljada gledalaca bilo je 2:1 za Budućnost…
Ali, u svojoj tvrđavi kraj Bistrice Sutjeska je praktično bila nesavladiva – padao je zagrebački Dinamo (1:0), Šabotić i Bakrač srušili su Partizan (2:1), rutinski je savladano Sarajevo (na kraju će se okititi titulom), a prema izvještaju novinarskog doajena, Ranka Jovovića, Crvena zvezda se remijem vratila prezadovoljna Beogradu.
“Zahuktala Crvena zvezda sa atomskom navalom osvojila je samo bod u Nikšiću i može biti prezadovoljna konačnim ishod. Domaćin je u svemu nadmašio renomiranog gosta”.
U nastavku su Plavo-bijeli razbili tadašnjeg polufinalistu Kupa UEFA, sa tri komada ispraćen je Željezničar (3:1), u Beogradu osvojili bod protiv Partizana i uočima medija izrasli u hit proljeća!
Najuspješnija sezona u istoriji kluba završena je osvajanjem devete pozicije, a momci u plavo-bijelim dresovima, sa velikim logom kompanije Montex, bili pravo osvježenje pod jugoslovenskim fudbalskim nebom. Uslijedile su još jako dobre dvije sezone potpisane efikasnim nastupima Miloša Bursaća, blistavim talentom zlatnih Čileanaca Ranka Zirojevića i Slaviše Đurkovića i fantastičnim partijama Žarka Draškovića i Vanje Grubača.
Sezona 1984/85 ostaće upamćena po teško osvojivom stadionu kraj Bistrice, priča o toj generaciji ostala je uklesana u svakom ćošku Nikšića i nakon četiri decenije sa sjetom stariji navijačij pričaju kad je fudbal u Nikšiću bio istinski sportski praznik.
PRVA EVROPSKA AVANTURA
U prvoj takmičarskoj godini lige Srbije i Crne Gore ekipa koju je predvodio Branko Bane Smiljanić osvojila je četvrto mjesto, pa će se sezona 2002/03 ispisati zlatnim slovima u almanahu nikšićkog fudbala jer je Sutjeska po prvi put u svojoj istoriji izborila plasman na evropsku scenu.
Istovremeno, mlada, iskusna i vrlo talentovana ekipa koju su činili Zoran Banović, Mileta Radulović, Dražen Međedović, Vlado Jeknić, Srđan Radonjić, Vladan Kostić, Darko Krsteski, Novica Miković, pokojni Srđan Damjanović i drugi, osvojila je 62 boda, jedan manje od trećeplasiranog OFK Beograda, a u leđa su joj gledali Vojvodina, Obilić, Železnik, Zemun, Zeta, Rad, Radnički…
U prvom kolu nekadašnjeg Intertoto Kupa Nikšićani su bez problema eliminisali Union iz Luksemburga pobijedivši ga kraj Bistrice sa ubjedljivih 3:0, a ostaće upamćeno da je prvi gol za Nikšićane na evro-sceni potpisao Novica Cole Miković, preostala dva djelo su Darka Krsteskog i Ivana Boškovića.
U narednoj fazi takmičenja Tampere je eliminisao Sutjesku. Nakon što u Finskoj nije bilo golova, gosti su pod Trebjesom slavili sa minimalnih 1:0 pogotkom u 90. minutu za kraj evropske avanture kojoj će se Nikšićani vratiti šest godina kasnije.
CRNOGORSKI VELIKAN
Nakon razdruživanja Crne Gore i Srbije, Sutjeska je po automatizmu, shodno tradiciji i rezultatima u nekada znatno jačoj konkurenciji, uz Budućnost slovila za apsolutnog favorita u borbi za trofeje i šampionski naslov.
Iako je već u prvoj sezoni stigla do finala Kupa, u kojem je poražena od Rudara, mučni su bili pokušaji u kojma je Sutjeska gajila ambiciju za sami vrh tabele, zapravo, jedva je opstala Dva puta kroz baraž preživjela u društvu najboljih, a onda se 2013. godine sve poklopilo i Sutjeska je uspjela što do tada u Crnoj Gori niko nije.
Četa Dragana Radojčića u sezoni 2012/13 prva je prošla kroz cilj uz, do tada, rekordnih pet bodova viška u odnosu na prvog pratioca, a već sljedeće godine Nikšićani su ispisali istoriju uspijevši da postanu prva ekipa koja je u skromnom crnogorskom šampionatu odbranila tron. Ivan Janjušević, Igor Ćuković, Nenad Đurović, Vladimir Jovović, Jovan Nikolić, Baćo Nikolić, Darko Karadžić, Đorđe Šušnjar, Dejan Ognjanović, Đorđe Ćetković, Masato Fukui, Srđan Radonjić, Goran Vujović, Stefan Stefanović igrači su iz plejade koja je dvije godine zaredom bila najbolja u našoj državi.
Prije povratka na tron Nikšićani su svoju trofejnu vitrinu ukrasili i prvim peharom osvajača Kupa Crne, 2017. godine pobijedivši u finalu Grbalj, a onda su uslijedile dvije sezone neviđene dominacije nad rivalima. Pod dirigentskom palicom nekadašnje igračke legende kluba, Nikole Peca Rakojević, pregazila je Sutjeska konkurenciju u domaćim okvirima, sa novom šampionskom garniturom koju su činili Vladan Giljen, Božo Marković, Igor Ivanović, Stefan Lončar, Branislav Janković, Luka Merdović, Stefan Denković, Bojan Božović, Marko Ćetković, Miljan Vlaisavljević, Vladan Bubanja, Milutin Osmajić, Darko Bulatović, Marko i Miloš Vučić…
U naredne dvije sezone Sutjeska se morala zadovoljiti vicešampionskom pozicijom, ali se na vrh crnogorskog klupskog fudbala popela i 2022. godine sa mladim strategom Milijom Savovićem i uz još jedan talas talentovanih fudbalera poput Novice Erakovića, Dragana Grivića, Nikole Janjića, uz povratnika Jovovića i već pomenute Markovića, Bubanju, te iskusnog Darka Nikača.
Žetva trofeja nastavila se sljedeće godine osvajanjem Kupa gdje je u dramatičnom finalu savladan tivatski Arsenal boljim izvođenjem jedanesteraca, a nakon prvog dijela tekuće sezone Sutjeska je već sada stekla status glavnog favorita za šampionski prestol.
MIRKO VUČINIĆ I BROJNI ASOVI
Aktuelni selektor, prvi strijelac i prvi kapiten reprezentacije Crne Gore, Mirko Vučinić, bez premca je najveće ime, odnosno igrač koji je fudbalski prohodao kraj Bistrice.
Pored trostrukog osvajača italijanske Serije A, bivšeg asa Lećea, Rome i Juventusa koji je na Čizmi postigao preko 100 prvenstvenih golova nemoguće je izostaviti legendarnog, nažalost pokojnog Andriju Delibašića, osvajače Svjetskog prvenstva u Čileu za mlade Slavišu Đurkovića i Ranka Zirojevića, prvog čuvara mreže naše reprezentacije Vukašina Poleksića, a starija vremena pamte Vojina Lazarevića, Željka Bajčetu, Miodraga Krivokapića, Borislava Spajića, Josipa Tibljaša, Miodraga Međedovića, Duška Radinovića, Brajana Nenezića, Zorana Vorotovića, Branka Samatovića, braću Bajović braću Bakrač, Borislava Gajicu Đurovića, Novaka Zekovića, Draga Kovačevića, Damira Čakara, Zorana Banovića, Pera Giljena.
Foto: FSCG
Iz moderne istorije nabrojali smo mnoge, no nikako ne možemo zapostaviti Đorđa Đikanovića, Admira Adrovića, Stefana Nikolića, Damira Kojaševića, Aleksandra Šofranaca. Posljednju dvojicu Nikšić pamti u antologijskoj eliminaciji Slovana iz Bratislave u 1. kolu kvalifikacija za Ligu šampiona. To je, bez sumnje, najveći rezultat Sutjeske na evropskoj sceni koja je Nikšićanima omogućila i da se isprse velikanima poput Ludogoreca, Makabija iz Tel Aviva, APOEL-a…
- NAPOMENA: Za potrebe ovog teksta autor se poslužio dostupnim informacijama na zvaničnom sajtu FK Sutjeska, kao i sa portala omladina.me
