Novogodišnji projekat Lob Sporta u uvodu 2026. donosi istorijat 15 crnogorskih fudbalskih stogodišnjih klubova. Misija, kroz koju čuvamo i baštinimo tradiciju domaćeg loptanja dugu preko jednog vijeka, a na koju naša država treba da bude ponosna i njeguje nasljeđe sopstvenog loptanja.
Grad na prirodnim ljepotama rijeke Lim i planinskom vrhu Jasikovac ima još jednu stvar koja ga čini jedinstvenim. Ovaj kraj može se ponositi činjenicom da ima projekat koji je premašio 106 godina zajedništva, ljubavi i tradicije – Fudbalski klub Berane.
Ovo je priča o šampionima sa sjevernog dijela Crne Gore koji se trenutno takmiče u Drugoj ligi domaćeg loptanja, a pritom dolaze iz grada koji voli sport i svojevremeno je svaku utakmicu proslavljao kao lokalni praznik. Duboka tradicija popločana iskrenošću, voljom, sportskim duhom, poštovanjem prema gradu i sugrađanima stvorila je mitsku priču koja će prepričavati vijekovima kasnije.
PRVI FUDBALSKI KORACI NA SJEVERU CRNE GORE
Mihailo Mišo Vuković donio je prvu fudbalsku loptu u Berane daleke 1919. godine iz Praga.
Jedan od najznačajnijih pionira u svijetu sporta na sjeveru Crne Gore donio je prvu takozvanu krpenjaču iz Češke, gdje se nalazio na školovanju, pa je imao prilike da sazna i nauči sve o fudbalskoj igri. On je ubrzo uspio da okupi omladinu i da ih zainteresuje u vezi fudbala, pa je 1920. godine osnovao fudbalski klub Njegoš. U tom klubu Vuković je bio predsjednik, sudija, trener i igrač. Kasnije dolazi i do otvaranja drugih stadiona u okolini Berana, te se samim tim pospješuju uslovi za skromno bavljenje fudbalom. Potom je 1922. godine organizovana skupština klubu na kojoj se birala uprava, a odlučeno je da i novo ime kluba bude GSK Budim grad. Fudbal se prvobitno igrao na Talumu.
Loša infrastukturna povezanost Berana, primorala je igrače Budim grada na prijateljske utakmice sa timovima iz okruženja sjeverne Crne Gore, te su učestovovali i ekipa sa Kosova i Metohije. Tokom tog vremena navijači su putovali čak i po 10 sati kako bi stigli na utakmice u gostima, a sami su i finansirali troškove puta.
Prva fudbalska utakmica bila je odigrana 1924. godine, a ekipa Budim grada sastala se sa Sandžakom iz Pljevalja. Poslije nekog vremena zvanično je ojačao i klub Njegoš, koji stiče veliku popularnost i dolazi do učešća na olimpijadi na Cetinju 1926. i 1927.godine. Novinski List pod nazivom “Radni narod” u broju 7. oktobra 1927. godine donosi natpis u kome navodi podatak da je u Beranama tada osnovan i prvi Radnički sportski klub Jedinstvo. U to vrijeme dosta se pričalo i pisalo o utakmicama Budim grada koji je često igrao protiv Pljevljaka. Ostao je zabilježen susret ta dva kluba još iz 1931. godine, kada je utakmica završena pobjedom Budim grada rezultatom 3:1.
Poslije šest godine (1937.) klub je bio učesnik brojnih turnira u Crnoj Gori i svaka utakmica bila je praznik za građane. U tom period Budim grad se razvio u ozbiljan klub sa odličnim fudbalerima i boljom selekcijom igrača, Nije bilo ni malo lako doći sa gradske ulice do prvog tima u lokalnom fudbalskom klubu, koji je evidentno postao simbol sjevera Crne Gore. Uoči utakmica dolazili su i mnogi orkestri iz okruženja u želji da upotpuno iskustvo gledalaca.
KRIZE I RATNI PERIODI (IKA, RADNIČKI, IVANGRAD)
Fudbal u Beranama iz dana u dan išao je uzlaznom putanjom, ali i pored toga uslijedile su pojedine krize. Uprava kluba se morala snalaziti na razne načine, kako bi prikupila novčana sredstava za odigravanje utakmica. Zbog toga su i u gradu počeli da se održavaju mnogobrojni koncert, pozorišne predstave, zabave i manifestacije. Razvoju klubu bili su voljni da pomognu lokalni trgovci i zanatlije, koji su često bili donatori u korist sredstava kluba.
Taman kad je čitav grad postao podrška svom klubu, došao je i Drugi Svjetski rat (1939. – 1945. godine), te tako odnio veliki broj života među kojima su bili i istaknuti fudbaleri Budim grada. Na prvoj skupštini poslije rata 1946. godine klub je dobio novo naziv Ika, po imenu bivšeg igrača Ilije Dimića Ike. Dvije godine nakon preimenovanja Ika je uspjela da stigne do pobjede u kvalifikacije protiv Gorštaka iz Kolašina i tako po prvi put u istoriji kluba uđe u Republičku ligu.
U sezoni 1949/50 zbog određenih propisa takmičenja dolazi do nove promjene, Fudbalski klub Ika se od tada zvao Radnički. Tim iz Ivangrada bio je prepoznat kao perspektivna sredina za razvoj loptanja od strani javnosti i same tadašnje Jugoslavije, što potvrđuje činjenica da su na utakmice Radničkog dolazili i predsjednik Fudbalskog saveza Jugoslavije Miljan Miljanić, generalni sekretar saveza Branko Bulatović i predsjednik Fudbalskog saveza Crne Gore dr Novak Jovanović i glavni urednici svih medijskih kuća širom zemlje.
GENERACIJE KOJE SU UŠLE U LEGENDU
Po prvi put u istoriji drugoligaš postaje u sezoni 1955/56, a već iste se sezone se vraća u niži rang takmičenja. Od sezone 1962/63 dolazi do nove promjene imena kluba i od tada nastupa kao Fudbalski klub Ivangrad. Uz velike napore uprave kluba 1981. godine izgrađen je i Gradski stadion, sa kapacitetom od 10 hiljada mjesta.
“Počeo sam tada i svoju fudbalsku karijeru, pamtim datum 1986. godine kada sam prvi put sa 16 godina debitovao za prvi tim u Drugoj ligi Jugoslavije. Kasnije su me fudbalski putevi odveli iz Berana, ali mi je Berane uvijek ostalo u srcu. Kada sam završio fudbalsku karijeru srce je željelo da se vrati u Berane, te sam se tako i vratio u ulozi trenera. Tada sam zatekao jednu sjajnu generaciju 2004. godine, sa kojom sam i uspio da u sezoni 2004/05 uđem u drugi rang takmičenja, da bi se već naredne sezone izborili za Prvu ligu”, prisjetio se legendarni Slobodan Ćobo Đukić.
Generaciju 2004. godine sa kapitenskom trakom predvodio je Boban Čalton Lekić, a u timu su bili samo Berana što dodatno upotpunjuje jednu nevjerovatnu lokalnu priču. Osim Lekića, dio te zlatne generacije kluba bili su – , Boban Aković, Leposavić, Zoran Aković, Vlado Cibaljević, Stefan Lutovac, Marko Lalević, Marko Ćulafić, Saša Pešić i druga brojna imena koja su upisana zlatnim slovima u monografiji Berana.
“Bio je avgust mjesec 2006. godine, kada je tek počinjalo prvenstvo Prve lige Crne Gore. Tada se realizovao i prvi televizijski prenos koji je emitovan iz našeg grada, a u isto vrijeme mogao je da se prati satelitski i svi naši Beranci u cijelom svijetu su mogli da prate te prve utakmice. Na putu do stadion zadesio me predivan prizor u vidu nekoliko hiljada naših navijača koji su se zaputili na tu spektakuralnu utakmicu. Čitav naš grad zahvatila je prvoligaška euforija”, govorio je svojevremeno Lalević.
Početkom devedesetih godina prošlog vijeka poslije raspada SFRJ mijenja se ime grada u Berane, pa je samim tim klub dobio novo ime – Fudbalski klub Berane. Nakon obnove nezavisnosti Crne Gore, klub se po prvi put takmičio kao prvoligaš, što je bio jedan od najvećih uspjeha u istoriji kluba.
Prvoligaška etapa Beranaca izazvala je neviđenu fudbalsku groznicu u grad na Limu i stvorila nezaboravne uspomene brojnim akterima ove nesvakidašnje priče. Od 2006. do 2015. godine Gradski stadion u Beranama bio je jedan od najposjećenijih igrališta u prvoligaškom karavanu Crne Gore.
NEZABORAVNE VEDETE POD JASIKOVCEM
Klub na obalama Lima oduvijek je bio jedan od najvećih rasadnika talenat na sjeveru Crne Gore.
Gradili su igrače koji su prvenstveno imali karakter, snagu i timski duh. Mnogi velikani svoje prve fudbalske korake napravili su pod komandom Fudbalskog kluba Berane. To su ljudi koji se dan danas sa dozom nostalgije prisjećaju velikih uspjeha, slavnih generacija i onoga što Berane oduvijek bilo – kuća za primjer. Dio te fudbalske porodice bili su i zauvijek će biti Aleksandar Šćekić, Nemanja Šćekić, Milivoje Raičević, Zoran Bojović, Vuko Bogavac, Dragan Bošković, Rade Vešović, Ivan Beljić, Vladan Bojić, Dragan Drljević, Slobodan Đuričanin, Dušan Jevrić, Marko Lekić, Marko Maksimović, Željko Maksimović, Admir Adrović, Elsad Zverotić, Vladan Savić, Dragoslav Jevrić, Stefan Babović i druge vedete.
Neizbirisiv trag pomenutih fudbalera nije bio samo formalnost, već duboka težnja da se na neki način uzvrati voljenom gradu, ljudima, navijačima, te da fer i pošteno dođe do uspjeha. Težina grba na dresu tjerala ih je da prevazilaze svoje granice, treniraju svaki dan i vjeruju da ih taj proces jedino može dovesti do krajnjeg cilja.
GDJE JE BERANE NA FUDBALSKOJ MAPI DANAS?
Kada bi se obrnula gramofonska ploča vremena do današnjeg dana, dobila bi se detaljana slika o tome gdje je Berane trenutno na mapi crnogorskog fudbala.
Sezonu 2021/22 tim sa obale Lim završio je na sedmom mjestu u Drugoj ligi Crne sa 42 osvojena boda u 36 utakmica. Krajnji bilans Beranaca bio je 12 pobjeda, šest remija i 18 poraza u drugoligaškom karavanu. Vodeća trijada na vrhu te takmičarske godine bili su Jedinstvo, Arsenal i Mladost lobbet.
Godinu dana kasnije fudbaleri Berana napravili su veliki iskorak i plasirali se na treće mjestu u istom takmičenju. Ispred kluba pod Jasikovcem sezonu 2022/23 završili su Kom i Mladost lobbet koja se tako po prvi put plasirala u elitni rang crnogorskog loptanja. Plavi su ukupno ostvarili – 14 pobjeda, sedam remija i 11 poraza.
Potom je uslijedio i baraž za Prvu ligu Crne Gore u kome je Berane odmjerilo snage u dvomeču protiv Mornara. Barani su u obje utakmice bili bolji rival (2:0, 0:2) i tako obezbjedili plasman među najbolje klubove u državi. Poslije silnih napora tokom sezone Beranci su ipak ostali u drugom rangu i naredne sezone
Noćna mora dogodilo se u sezoni 2023/24, kada je Berane bilo zakucano za dno tabele Druge lige Crne Gore i tako palo u treću ljestvicu domaćeg loptanja. Klub sa sjevera zemlje trku je završio sa čak 23 poraza, te sa 16 bodova manje od Lovćena i Koma koji su izvukli opstanak (25 bodova).
Poslije velikog pada došao je trenutak za slavlje, jer je Berane opravdalo ulogu favorita u Sjevernoj regiji trećeligaškog karavana Crne Gore i sa šampionskog postolja stupilo u doigravanje za Drugu ligu.
Četa Berana je u prvom meču baraža za viši rang takmičenja slavila na gostovanju Slogi Stari Bar (1:1), koju je savladala nakon penala 3:4. Došao je i dramatični okršaj sa ekipom Internacionala u kojem je sastav sa Lima uspio da dođe do pobjede putem preokreta.
Podgoričani su vodili od 20. minutu golom Amara Methadžovića, da bi Beranci povratili snagu u drugom poluvremenu i stigli do izjednačenja pogotkom Nikole Đukića u 79. minutu. U žaru borbe domaćin je ostao i sa igračem manje, jer je minut poslije gola Đukića, Damir Adrović dobio drugi žuti karton.
I sa 10 igrača Beranci su uspjeli da se stignu do gola u 89. minutu. Riktošet u šesnaestercu Internacionala završio je autogolom Rista Pejovića.
Poslije samo jedne sezone u Sjevernoj Regiji, Berane su ponovo vratili na drugoligaški nivo. Što se tiče ove takmičarske godine tim koji sa klupe predvodi trener Vuko Bogavac nalazi se na šestom mjestu u šampionatu sa 11 bodova manje od šampiona jesenjeg dijela prvenstva, ekipe Otranta iz Ulcinja (38 bodova).
Sve u svemu Berane se danas nalazi na deobi drugligaškog odnosno trećeligaškog karavana, te ima pravo da nada plasmanu u 1.CFL koji bi sigurno donio neopisivo veliko slavlje u gradu pod Bogavskim brdom.
